چشم و هم چشمی ها و پرواز قیمت ها

هر خانواده، سازمان و بنگاه اقتصادی کوچکی است که نیاز به مدیریت بر منابع دارد که در بخش مدیریت اقتصادی به شرایط عادی، غیرعادی و بحرانی تقسیم می شود. درهر مجموعه برای رسیدن به اهداف مشخص شده، ضرورت برنامه ریزی دقیق و منظم به خوبی احساس می شود و خانواده نیز به عنوان مجموعه ای متشکل از والدین و فرزندان با نیازهای متعدد و متنوع نیاز به برنامه ریزی و مدیریت بویژه در عرصه اقتصادی برای اداره و مدیریت صحیح در آن دارد. عفت شریعتی نماینده مردم مشهد و نایب رئیس کمیسیون اجتماعی در گفت وگو با سرویس گزارش روز کیهان در تعریف مدیریت هزینه در خانواده به تعریف مدیریت هزینه در علم اقتصاد یعنی بهترین بهره وری با حداقل امکانات می گوید: «در این که کدامیک از ما هزینه ها را مدیریت کنیم، حرفی نیست بلکه عملکردمان باید برای افزایش بهره وری و آرامش خاطر در زندگی باشد.» وی با طرح این سؤال که آیا مدیریت خانواده و بهره وری از امکانات مستلزم این است که ما خریدار بی رویه کالاها باشیم، ادامه می دهد: «در زندگی باید بر مبنای نیازهای ضروری خود برنامه ریزی کنیم و مسئله نگران کننده این است که کالاهایی در سبد هزینه خانوار است که هیچ ضرورتی ندارد و این کالاها روی تفنن، چشم و هم چشمی و تحت تأثیر زرق و برقها جایگزین شده و کل درآمد خانواده را تحت تأثیر قرار داده و نوآوری و شکوفایی باید خود را در این گونه موارد هم نشان دهد.»

گام زدن در مسیر مدیریت صحیح
برنامه ریزی به عنوان نخستین گام در اجرای درست مدیریت اقتصادی خانواده است. به این معنی که چه چیزهایی را چگونه برای دست یافتن به چه هدفی، چه موقع و کجا هزینه کنیم، هرگاه تصمیم گیرندگان یک خانواده به این سؤالات ساده پاسخهای مناسب دهند، منابع دخل و خرج بهتر شناسایی شده و نیازهای مادی پاسخ داده می شود. حسن ضابطی روانشناس در تعریف مدیریت هزینه به تنظیم ساز و کار دخل و خرج در منزل اشاره می کند و معتقد است: «مدیریت هزینه را از دو دیدگاه سنتی و مدرن می توان مورد بررسی قرار داد. در مدل سنتی مدیریت هزینه ها برعهده خانمهاست ولی الان قطعاً نمی توان گفت مدیریت در دست خانمها نیست و برعهده آقایان است، چون مدیریت پیچیده تر شده است.» وی می گوید: «در گذشته مردان شاغل و اغلب زنان خانه دار و فقط تعداد معدودی شاغل بودند ولی الان حجم عمده ای از کارگران و کارمندان را زنان تشکیل می دهند و این بدان معناست که زنان بیشتر در دخل و خرج و هزینه های جاری جامعه حضور دارند و اعضای خانواده که به نوعی تا دیروز در خانواده بودند و هزینه را فقط مدیریت می کردند، الان خود تا حدودی ایجاد درآمد می کنند. بنابراین مدیریت در خانواده را می توان یک مدل مشارکتی دانست، چرا که بعضی از تصمیماتی که برای هزینه در خانواده اتخاذ می شود با هم فکری بیشتر و سنجیده تر صورت می گیرد.»
وی می گوید که در مدل مشارکتی با توجه به این که هر دو نفر می دانند کسب درآمد مشکل است، به این سمت می روند که معقولانه تر هزینه کنند تا بهترین نتیجه حاصل شود.
به اعتقاد کارشناسان، اقتصاد خانواده و مدیریت هزینه همواره در خانواده ها وجود داشته و در شرایط اجتماعی، اقتصادی هر دوره، شکل خاصی به خود گرفته است، اما آنچه که به گونه ای روزافزون اهمیت یافته شکل نوین این اقتصاد و مدیریت در خانواده است که در چارچوب زندگی صنعتی تکامل و گسترش می یابد. نکته مهم این است که نظام اقتصادی خانواده به گونه ای تکوین یابد تا بتواند به نیازهای افراد خانواده که پیوسته گسترش می یابد و پیچیده تر می شود، پاسخ گوید. دکتر شهلا میرزایی پور جامعه شناس و کارشناس مدیریت با تأکید بر این نکته که والدین باید مدیریت عاطفی، روانی و اجتماعی را برای ایجاد روابط دوستانه و رسیدن به تکامل اعضای خانواده برعهده گیرند و اعمال کنند خاطرنشان می کند: «در بحث اداره هزینه های زندگی و ایجاد تعادل بین دخل و خرج خانواده نیز نیاز به مدیریت است و اهمیت منابع اقتصادی در خانواده تا آنجاست که مدیریت صحیح در این بخش می تواند منجر به تحکیم بنیان خانواده و کاهش تنش ها و مشکلات خانوادگی شود.» وی در پاسخ به این سؤال که مدیریت مالی خانواده با چه کسی باید باشد، می گوید: «معمولا مشارکت پدر و مادر در این امر منجر به موفقیت در امور مالی و کاهش مشکلات اقتصادی می شود، اما در عین حال کارشناسان اقتصادی اعتقاد دارند که زنان به دلیل دقت نظر در اداره امور مالی خانواده، از موفقیت بیشتری برخوردارند.»

قناعت، راهکار کاهش اضطراب در خانواده
در این نکته شکی نیست، آن چه که موجب آسایش و راحتی جسم و روح انسانی است قناعت و بی توجهی به امور دنیاست و فردی هم که دارای مناعت طبع و عزت نفس است، نزد همگان عزیز و سربلند است. حجت الاسلام منصوری محقق و نویسنده با اشاره به تأثیرگذاری قناعت بر امور زندگی و نقش غیرقابل انکار آن در بهبود روابط اجتماعی و اقتصادی و کاهش اضطراب ها و استرس ها و البته اختلافات خانوادگی می گوید: «آیات بسیاری در قرآن مجید بر ضرورت اعتدال و میانه روی در حوزه های مختلف تأکید می کند. از جمله این حوزه ها، اقتصاد و اعتدال در چگونگی هزینه کردها است.»
این محقق و نویسنده تأکید می کند در آیاتی که به اصول اقتصادی جامعه می پردازد اصل نخست بر میانه روی و اعتدال است. وی در ادامه می گوید: «در خانواده و مدیریت دخل و خرج نیز اصل را باید قناعت قرار داد و به مقداری که درآمد وجود دارد، هزینه کرد. درآمد اگر کم یا زیاد باشد فرقی نمی کند، هزینه باید به گونه ای تنظیم شود که محیط خانه به دور از هرگونه اضطراب و تشویش روحی و روانی باشد و آرامش خانه برهم نخورد.»
بشنوید...